Şimdi Arayın:
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Mavi Kart sahipleri ve yabancı uyruklu mirasçılar açısından Türkiye’de kalan taşınmazların yönetimi, çoğu zaman hukuki ve idari süreçlerin birlikte yürütülmesini gerektirir. Özellikle miras bırakanın vefatından sonra arsa, konut, tarla veya iş yeri gibi taşınmazların tespiti, mirasçılık işlemlerinin tamamlanması ve mülkiyetin mirasçılar adına geçirilmesi, dikkatle takip edilmesi gereken aşamalardan oluşmaktadır.
Bu yazıda, Türkiye’deki miras ve intikal sürecine ilişkin temel hukuki bilgiler genel hatlarıyla ele alınmaktadır.
Türkiye’de Miras Kalan Taşınmazlar Nasıl Tespit Edilir?
Miras bırakanın Türkiye’de hangi taşınmazlara sahip olduğunun her zaman mirasçılar tarafından bilinmesi mümkün olmayabilir. Özellikle uzun yıllardır yurt dışında yaşayan ailelerde, miras bırakan adına kayıtlı taşınmazların nerede bulunduğu veya hâlen kayıtlı olup olmadığı konusunda belirsizlikler yaşanabilmektedir.
Bu gibi durumlarda, ilgili kurumlar nezdinde yapılacak araştırmalar ve resmi kayıtların incelenmesiyle miras bırakanın malvarlığı tespit edilebilir. Taşınmazların hukuki durumu, hisseli olup olmadığı, üzerinde ipotek veya haciz bulunup bulunmadığı gibi hususlar da bu aşamada önem taşımaktadır.
Mirasçılık Belgesi ve İntikal İşlemleri
Miras bırakanın vefatından sonra ilk yapılması gereken işlemlerden biri, mirasçıların hukuki durumunu gösteren mirasçılık belgesinin (veraset ilamının) alınmasıdır.
Mirasçılık belgesinin düzenlenmesinin ardından, taşınmazların tapu kayıtlarında mirasçılar adına intikal işlemleri gerçekleştirilebilir. Bunun yanında, veraset ve intikal vergisine ilişkin yükümlülüklerin de süresi içerisinde yerine getirilmesi önem taşımaktadır.
Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından bu işlemler, vekâletname aracılığıyla da yürütülebilmektedir.
Hisseli Taşınmazlarda Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu)
Miras yoluyla intikal eden taşınmazların önemli bir kısmı hisseli mülkiyet şeklinde mirasçılara geçmektedir. Özellikle çok sayıda mirasçının bulunduğu ailelerde taşınmazın kullanımı, satışı veya yönetimi konusunda anlaşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir.
Tarafların kendi aralarında uzlaşamamaları hâlinde, ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılması gündeme gelebilir. Bu davalarda amaç, hisseli mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesi ve taşınmazın hukuki durumunun kesin olarak belirlenmesidir.
Her somut olayın özellikleri farklı olduğundan, ortaklığın giderilmesine ilişkin süreçler taşınmazın niteliğine ve mirasçıların taleplerine göre değişiklik gösterebilir.
Yurt Dışında Yaşayan Mirasçılar İçin Vekâletle İşlem Yapılması
Yurt dışında yaşayan kişilerin her işlem için Türkiye’ye gelmesi çoğu zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle birçok miras işlemi, usulüne uygun olarak düzenlenen vekâletname ile yürütülebilmektedir.
Vekâletname kapsamında;
- mirasçılık işlemlerinin yürütülmesi,
- tapu intikal işlemlerinin tamamlanması,
- resmi kurumlara başvuruların yapılması,
- dava süreçlerinin takip edilmesi
mümkün olabilmektedir.
Vekâletnamenin düzenleneceği ülkeye göre apostil veya konsolosluk onayı gibi usul işlemlerinin yerine getirilmesi gerekebilir.
Türkiye’deki Miras Mallarının Yönetimi
Bazı durumlarda mirasçılar, taşınmazın hemen satılmasını istemeyebilir. Özellikle kiraya verilen konutlar, tarım arazileri veya ticari nitelikteki taşınmazlar bakımından mülkiyetin korunması ve taşınmazın hukuki işlemlerinin düzenli şekilde takip edilmesi önem taşır.
Taşınmazın yönetimi sürecinde;
- tapu kayıtlarının güncel tutulması,
- kira ilişkilerinin hukuka uygun şekilde yürütülmesi,
- vergi ve resmi yükümlülüklerin takip edilmesi,
- gerektiğinde hukuki uyuşmazlıklara müdahale edilmesi
miras malvarlığının korunmasına katkı sağlayabilir.
Yurt Dışında Yaşayan Mirasçıların Karşılaştığı Başlıca Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:
- Miras bırakanın malvarlığının tam olarak tespit edilememesi,
- Hissedarlar arasında anlaşmazlık yaşanması,
- Tapu kayıtlarının güncellenmemesi,
- Veraset ve intikal işlemlerinin uzun süre yapılmaması,
- Yurt dışında düzenlenen belgelerin usulüne uygun hazırlanmaması,
- Taşınmazların yıllarca atıl durumda kalması nedeniyle ekonomik değer kaybetmesi.
Bu nedenle miras sürecinin mümkün olduğunca erken aşamada planlanması ve gerekli hukuki işlemlerin zamanında tamamlanması önemlidir.
Sonuç
Türkiye’de bulunan miras mallarının tespiti, mirasçılık işlemlerinin yürütülmesi, tapu intikallerinin tamamlanması ve hisseli taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıkların çözümü, hukuki ve idari birçok işlemin birlikte yürütülmesini gerektiren bir süreçtir.
Özellikle yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından, işlemlerin usulüne uygun şekilde planlanması hem hak kayıplarının önlenmesine hem de miras mallarının etkin şekilde korunmasına katkı sağlamaktadır. Her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan, miras ve intikal işlemlerinde güncel mevzuat çerçevesinde hareket edilmesi ve gerektiğinde hukuki destek alınması önem taşımaktadır.
Avukat Anıl AYAN. KONYA