Almanya’da Boşandım, Türkiye’de de Boşanmış Sayılır mıyım?

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının veya Mavi Kart sahiplerinin en sık karşılaştığı hukuki sorunlardan biri, yabancı ülke mahkemelerinde verdikleri boşanma kararlarının Türkiye’deki geçerliliğidir. Özellikle Almanya, Hollanda, Fransa veya Avusturya gibi ülkelerde aile mahkemesi kararı ile boşanan vatandaşlar, bu işlemin Türkiye’de de otomatik olarak geçerli olduğunu düşünebilirler.

Ancak durum sandığınız gibi işlemeeyebilir. Peki, Almanya’da boşanan biri Türkiye’de de boşanmış sayılır mı? Türkiye’de yeniden evlenmek, miras hakkını korumak veya nüfus kayıtlarını düzeltmek için ne yapmak gerekir? İşte gurbetçi vatandaşlarımız için hazırladığımız rehber yazı.

Kısa Cevap: Hayır, Otomatik Olarak Boşanmış Sayılmazsınız!

Almanya’da (veya başka bir yabancı ülkede) yetkili mahkemenin verdiği boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz.

Siz Almanya kanunlarına göre boşanmış ve hatta orada yeni bir evlilik yapmış olsanız bile, Türkiye’deki nüfus kayıtlarında (MERNİS) hâlâ eski eşinizle “Evli” olarak görünmeye devam edersiniz. Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de de geçerli olabilmesi için hukuki bir sürecin tamamlanması şarttır.

Türkiye’de de Boşanmış Sayılmak İçin Ne Yapılması Gerekir?

Yurt dışındaki boşanma kararını Türkiye’de geçerli kılmanın günümüzde iki farklı yolu bulunmaktadır. Geçmişte tek çare mahkemelere dava açmakken, yapılan yasal düzenlemelerle süreç artık oldukça hızlanmıştır.

1. Konsolosluk veya Nüfus Müdürlüğü Yoluyla Tanıma (İdari Yol)

2017 yılında yapılan yasal değişiklikle birlikte, tarafların mahkemeye gitmeden nüfus kütüğüne boşanma kararını tescil ettirmesi mümkün hale gelmiştir.

• Şartı: Bu yöntemin kullanılabilmesi için her iki eşin de (veya vekillerinin) birlikte dış temsilciliklere (Konsolosluklara) ya da Türkiye’deki İl Nüfus Müdürlüklerine başvurması gerekir.
• Eşlerden biri başvuruya yanaşmazsa veya kendisine ulaşılamazsa bu pratik idari yol maalesef kullanılamaz.

2. Mahkeme Yoluyla Tanıma ve Tenfiz Davası (Yargısal Yol)

Eğer eski eşiniz konsolosluğa gelmeyi reddediyorsa, ortak başvuru yapılamıyorsa veya boşanma kararında çocukların velayeti, nafaka, mal paylaşımı gibi Türkiye’de icra edilmesi gereken (Tenfiz) unsurlar varsa Tanıma ve Tenfiz Davası açılması zorunludur.

Tanıma ve Tenfiz Süreci İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Gerek konsolosluk başvurusu gerekse Türkiye’de açılacak tanıma davası için Almanya’dan temin etmeniz gereken belirli evraklar bulunmaktadır:

1. Alman Mahkemesi Boşanma Kararı (Scheidungsbeschluss): Kararın aslı veya onaylı örneği.
2. Kesinleşme Şerhi (Rechtskraftvermerk): Kararın üzerinde boşanmanın kesinleştiği tarihi gösteren resmi mühür/ibare.
3. Apostil Şerhi (Apostille): Kararın uluslararası düzeyde geçerli olduğunu gösteren onay. (Almanya’da kararı veren mahkemenin bağlı olduğu Landgericht’ten alınır).
4. Noter Onaylı Türkçe Tercüme: Tüm bu belgelerin Türkiye’de noterlikçe veya konsoloslukça onaylanmış Türkçe çevirileri.
5. Nüfus cüzdanı, pasaport veya Mavi Kart fotokopileri.

Türkiye’deki Boşanma Kaydı Zamanında Güncellenmezse Ne Olur?

“Nasılsa Almanya’da yaşıyorum, Türkiye’deki kayıt çok da önemli değil” diye düşünmek ileride telafisi zor hukuki krizlere yol açabilir:

• Miras Sorunları: Türkiye’de hâlâ evli göründüğünüz için, vefatınız halinde Türkiye’deki malvarlığınız (arsa, ev, banka hesabı) kanunen eski eşinize miras kalır. Aynı şekilde siz de onun mirasçısı görünürsünüz.
• Yeniden Evlenememe: Türkiye’de nüfusta evli göründüğünüz için Türkiye’de veya Türk konsolosluklarında yeniden evlenmeniz yasal olarak mümkün değildir.
• Soyadı Problemleri: Kadınlar için resmi kayıtlarda hâlâ eski eşin soyadı görünmeye devam eder, bu da pasaport ve kimlik yenileme işlemlerinde ciddi karmaşalara sebep olur.

Türkiye’ye Gitmeden Bu İşlemleri Yapabilir miyim?

Evet, yapabilirsiniz. Özellikle izin günleri sınırlı olan veya Türkiye’ye seyahat etmek istemeyen gurbetçilerimiz için en pratik yöntem bir avukata vekalet vermektir.

Almanya’daki Türk Konsolosluğundan Türkiye’de görev yapacak bir avukata “Tanıma ve Tenfiz davası açmaya yetkilidir” ibaresini içeren özel bir vekaletname gönderdiğinizde, avukatınız sizin adınıza tüm dava sürecini Türkiye’de yürütür ve sonuçlandırır. Böylece duruşmalara katılmak için Türkiye’ye gelmek zorunda kalmazsınız.

Sonuç

Almanya’da boşanmış olmak, Türkiye’deki yasal statünüzü kendiliğinden değiştirmez. Hak kayıplarının önüne geçmek, miras haklarınızı güvenceye almak ve Türkiye’deki nüfus kayıtlarınızı temizlemek adına tanıma sürecini geciktirmeden başlatmanız önem arz etmektedir.

Süreçteki bürokratik detaylar, tebligat süreleri ve yabancı dil tercümelerinin hassasiyeti nedeniyle işlemlerin hukukçular aracılığıyla takip edilmesi önem taşımaktadır.

Avukat Anıl AYAN. Makalemiz genel bilgilendirme amaçlıdır